Türkiye ve Dünyada Kanatlı Sektörünün Genel Durumu - Et Tavuk Piyasası

  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
  • BIST
Türkiye ve Dünyada Kanatlı Sektörünün Genel Durumu

Türkiye ve Dünyada Kanatlı Sektörünün Genel Durumu

 

hayvanlarKanatlı sektörü ile ilgili üretim, tüketim ve istihdam sağlamak adına Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, 1930’lu yıllarda başlayıp 1970 ve 1980’li yıllarda hız kazanan, kurmuş olduğu kanatlı üretim ve araştırma kurumları ile kanatlı sektörüne önderlik yapmış, uygulamaya koyduğu Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu ve Yem Desteği sayesinde yeni modern üretim tesisleri kurulmasını teşvik etmiş, kanatlı üretiminin Ülkemizdeki hayvansal protein açığının giderilmesinde vazgeçilemez bir üretim kolu olduğunu üreticilere ve girişimcilere uygulamaları ile göstererek kanatlı sektörüne büyük yatırımlar yapılmasına ve bu sektörde Entegrasyonların kurulmasına zemin hazırlamıştır.

Özel sektörün kanatlı üretiminin cazibesini görerek büyük yatırımlara gitmesi, kendi üretici birlik ve derneklerini kurmalarından sonra, Bakanlık kanatlı sektöründe yönlendirici görevini önemli ölçüde tamamlamış, kanatlı üretiminden (Araştırmaya yönelik üretim hariç) yavaş yavaş çekilmiştir. Bakanlığımız kanatlı sektöründe araştırma, izleme, damızlık ithalatını ve sektörü yönlendirme faaliyetlerini sürdürmekte, sektörle ilgili problemlerde müdahale yetkisini kullanmaktadır. Bu gün tarımsal üretim ve gıda sektöründe Ülkemizin cirosu en büyük firmaları, kanatlı entegre firmalarıdır. Geçimini kanatlı sektöründen temin eden (üretici çiftçi, sektörle ilgili esnaf, yem, ilaç, yan sanayi, nakliye, pazarlama dahil) insan sayısı yaklaşık 1,5 milyon (aileleri ile birlikte) kişidir. Sektörün yıllık cirosu yaklaşık 6 milyar doları aşmaktadır. Kanatlı sektörü Ülkemiz tarımı içinde en hızlı gelişen ve en güçlü sektörlerden biri haline gelmiştir. 2 Resim 2: Yer sisteminde yetiştirilen yumurtacı yarkalar. FAO 2013 yılı verilerine göre; Dünya’da 96.337.658 ton tavuk eti üretimi, 68.262.486 ton tavuk yumurtası üretimi yapılmıştır. Dünya üretimi ile kıyaslandığında Ülkemiz, tavuk eti ve tavuk yumurtası üretiminde 10. sırada yer almıştır. Avrupa da ise 16.072.299- tavuk eti üretimi, 10.933.300- ton tavuk yumurtası üretimi yapılmıştır. Avrupa üretimi ile kıyaslandığında Ülkemiz, tavuk eti üretiminde 2. sırada, tavuk yumurtası üretiminde ise 3. sıradadır. Kanatlı sektöründe 2014 yılı verilerine göre; Toplam 11.328 kuluçkahane, kombina-kesimhane, damızlık, etlik ve yumurtacı işletme mevcuttur. Üretim işletmelerinde 2.237 damızlık kümes, 14.360 ticari etlik kümes, 3.141 ticarî yumurtacı kümes olmak üzere toplam 19.738 adet kümes bulunmaktadır. Mevcut işletme ve kümeslerde kapasite kullanım oranının %85-90 civarında olduğu tahmin edilmektedir. Bilindiği üzere kanatlı eti ve yumurtası; sağlıklı, ucuz, kısa sürede üretimi yapılabilen halkımızın beslenmesinde çok önemli bir yer tutan protein kaynaklarıdır. Kanatlı eti; üretim ve tüketim rakamları bakımından kırmızı eti geçmiş ve protein açığının kapatılmasında vazgeçilemez alternatif gıda olmuştur.

TUİK verilerine göre 2002 yılında 696.187- ton olan toplam tavuk eti üretimi 2014 yılında toplam 1.894.669 tona çıkartılmıştır. TUİK verilerine göre 2002 yılında 11.555.000.000-adet olan yumurta üretimimiz, 2014 yılında 17.145.000.000- adet olarak gerçekleşmiştir. Üretim değerlerinden görüldüğü üzere 2002-2014 yılları arasında tavuk eti üretimi %172, yumurta üretimi ise %48 artmıştır.

Ülkemiz ticari tavuk eti ve ticari tavuk yumurtası üretiminde kendine yeter olup, üretim fazlasını ihraç etmektedir.

İhracat Kanatlı eti ve sakatatı ihracatımız 2002 yılında 19.642 ton iken 2014 yılında ileri işlenmiş kanatlı eti ile birlikte 430.544 ton olarak gerçekleşmiştir. 2002 yılında sofralık ve damızlık /kuluçkalık toplam yumurta ihracatımız 31.900.693 adet iken 2014 yılında bu rakam 4.823.726.000- adet olmuştur. İhracat rakamlarından görüldüğü üzere 2002-2014 yılları arasında kanatlı eti ve sakatatı ihracatı 22 kat, yumurta ihracatı ise 151 kat artmıştır.

İthalat Kanatlı sektöründe; Damızlık grand parent stock civciv (Büyük ebeveyn) ihtiyacının tamamı ithalat yoluyla yurt dışından karşılanmaktadır. Damızlık parent stock (ebeveyn) civciv ve damızlık kuluçkalık yumurta ihtiyacının üretiminin önemli bir kısmı yurt dışından ithalat yoluyla temin edilmekte, bir kısmı da ülkemizde üretilmektedir. Ticari tavuk eti ve yumurta üretimi tümüyle ülkemizde yapılmaktadır. Aşağıdaki tablo incelendiğinde ithalatın, et ve yumurta tavukçuluğunda damızlık yumurta ile damızlık civciv şeklinde gerçekleştiği, hindi üretiminde ise kuluçkalık yumurta şeklinde gerçekleştiği görülmektedir.

(2014 yılı rakamları kesinleşmemiştir) 4. Destekler 4.1. Kanatlı İhracat Destekleri İhracatın artırılması ve sektöre gerekli desteğin sağlanması amacıyla 14.02.2015 tarih ve 29267 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, Tarımsal Ürünlerde İhracat İadesi Yardımları İle İlgili ParaKredi ve Koordinasyon Kurulunun 10.02.2015 Tarihli 2015/1 sayılı Kararına istinaden; kümes 8 hayvanları etlerinde miktar barajı dikkate alındığında 350×0,41=143,5 TL/Ton, Kümes hayvanları etinden sakatatından yapılmış sosisler ve benzeri ürünler ile kümes hayvanları etinde hazırlanmış veya konserve edilmiş ürünler de miktar barajı dikkate alındığında 450×0.50=225 TL/ton ve yumurtada ise miktar barajı dikkate alındığında 30x 0,65=19,5 TL/1000-adet, ancak ihraç edilecek yumurtanın damızlık veya kuluçkalık olması halinde ödeme %50 artırımlı olarak uygulanmaya başlanmıştır.

Kanatlı Sektörüne Yönelik Düşük Faizli Kredi Destekleri Kanatlı sektörünün desteklenmesi amacıyla Bakanlar Kurulu Kararı gereğince 22 Ocak 2015 tarih ve 29244 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince Tarımsal Üretime Dair Düşük Faizli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Karar” kapsamında; Kanatlı Sektöründe damızlık yetiştiriciliği yapacaklara 7.500.000 TL ye kadar %100 faiz indirimli yatırım ve işletme kredisi, ticari kanatlı yetiştiriciliği yapacaklara 3.000.000 TL ye kadar %50 faiz indirimli yatırım ve %25 faiz indirimli işletme kredisi, Hindi Besiciliği yapacaklara 1.000.000 TL ye kadar %50 faiz indirimli yatırım ve %75 faiz indirimli işletme kredisi kullandırılması kararlaştırılmıştır.

Kırsal Kalkınma Programı(IPARD) Kapsamındaki Destekler Kırsal Kalkınma Programı (IPARD) kapsamında; Kanatlı eti üreten tarımsal işletmeler için; broiler tavuklarda en az 5.000 en fazla 50.000 adet/devre, broiler hindilerde en az 1.000 en fazla 8.000 adet/devre kapasiteleri için yapılacak uygun harcamalar toplamının %50 ile % 65’i oranları arasında kalmak kaydıyla, en az 15.000 Avro ve en çok 500.000 Avro destek verilebilmektedir.

Tavuk yumurtası üreten işletmelerinde, IPARD kapsamına alınması için mevzuat çalışmaları yapılmaktadır. 26.10.2014 tarih ve 29157 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı Kapsamında Tarıma Dayalı Ekonomik Yatırımların Desteklenmesi Hakkında Tebliğ” ile kanatlı hayvan yetiştiriciliğine yönelik sabit yatırımlarda, 1.000.000 TL ye kadar hibe desteği verilebilmektedir. Bazı zamanlar yazılı ve görsel medyada yer alan olumsuz beyanlar tüketimin düşmesine neden olmaktadır. Bakanlığımız hazırlattığı Kamu Spot’ları ile kanatlı eti ve yumurtası ile ilgili yanlış algılamaları giderme yoluna gitmiş, bununda kamuoyunda etkili olduğunu gözlemlemiştir. 9 Ayrıca 14.06.2005 tarihinde çıkarılan 5363 sayılı tarım sigortaları kanunu kapsamına kümes hayvanları da dahil edilmiştir. Üreticinin sigorta priminin % 50 si oluşturulacak havuza aktarılarak üreticilerimize önemli bir destek sağlanmıştır. 2007 yılında işlenmiş kanatlı etinde KDV oranı % 18 den % 8 e düşürülmüştür.

27.11.2011 tarih ve 28125 sayılı resmi gazetede yayımlanan 2011-2466 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile toptan et satışlarında KDV oranı %1’e indirilmiş, sektörün talebi üzerine (KDV alacaklarının tahsilinde problem yaşamaları nedeniyle) 24 şubat 2013 tarih ve 28569 sayılı RG ile toptan kümes hayvanları etleri ve sakatatında, yeniden %8 e çıkartılmıştır.

Kanatlı sektöründe firmaların bir kısmı, ithal edilen yem hammaddelerini gümrük vergisiz alabilmek için Dahilde İşleme Rejimi (DİR) kapsamında kanatlı ihracatı taahhüdünde bulunmaktadırlar. Dahilde İşleme Rejimi, firmaları kanatlı ihracatı yapmaya teşvik etmektedir. Ekonomi Bakanlığı İhracat Genel Müdürlüğünün Dahilde İşleme Rejimi kapsamında istemiş olduğu teknik bilgiler, kanatlı sektörünün menfaatleri de gözetilerek Bakanlığımızca hazırlanan teknik rapor ile sunulmuştur.kaz1

Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?



BİRDE BUNLARA BAKIN

Facebook Sayfamız