İneklerde Doğum Neden Önemlidir?

  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
  • BIST
Prof. Dr. Hazım Gökçen
Prof. Dr. Hazım Gökçen
hazimgokcen@gmail.com
İneklerde Doğum Neden Önemlidir?
  • 0
  • 06 Şubat 2018 Salı
  • 1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars
  • +
  • -

Doğum yapmak bir ineğin ya da düvenin hayatındaki en önemli olaydır. Doğum olayı ineklerde ve düvelerde çok büyük bir stres kaynağıdır. Hele düveler ilk kez doğum yapacakları için ineklerden daha fazla stres yaşarlar. Doğum olayı bir süt sığırcılığı işletmesinin sürekliliğini sağlayan en önemli unsurdur. Çünkü doğum sonucu bir buzağı dünyaya gelecek ve bu buzağı işletmeye ileride hem kendisi gibi bir buzağı verecek, hem de süt ve et üretecektir. Aslında ineklerin yılda bir buzağı doğurması arzu edilen bir husustur. Ancak bu çoğu kez mümkün olmayabilir. Bu bağlamda, doğum sırasında ineğe yapılacak müdahale çok büyük bir önem taşır. Eğer doğum sırasında ineğe erken ya da yanlış bir müdahale yapılırsa rahimde oluşacak bir iltihap sonucu hayvan doğumdan sonra daha geç gebe kalır ve bu da bir yıl olarak arzu edilen buzağılama aralığını 13-14 aya kadar uzatır.

İneklerde doğumun normal olması biraz da kullanılan boğa spermasına bağlıdır. Güç doğum oranı düşük boğa spermalarının kullanılması ineğin normal doğum yapmasına neden olur. Özellikle ilk kez doğum yapacak düvelerde bu hususa dikkat etmek gerekir. Bazı ırklarda genetik olarak güç doğum az görülür. Yetiştiricilerin öncelikli olarak doğumun tarihini doğru tespit etmeleri gerekir. Bunun için de iyi bir kayıt sistemine ihtiyaç vardır. Yetiştiriciler ineğin son tohumlama tarihini kayıt edip basit olarak doğum zamanını tespit edebilirler. Ayrıca veteriner hekimleri rektal muayene ya da ultrason aracılığı ile gebeliğin dönemini ve doğum zamanını doğruya yakın olarak bulabilirler. İneğin doğum yapacağı gösterdiği çeşitli belirtilere bakılarak anlaşılabilir. Doğum yapacak inek genelde ayakta durur ve huzursuzdur. Ayrıca sağrısı çökmüş ve karnı sarkmıştır. Memelerde belirgin bir büyüme görülür. Gerek kayıt bulguları ve veteriner hekiminin tespiti gerekse bu belirtileri gösteren inekler özel bir doğum bölümüne alınırlar. Doğum bölümü diğer hayvanlardan uzakta, gürültüsüz ve sakin bir yer olmalıdır. Bölümün altına kalın bir sap altlık serilir. Doğum bölümünün kuru ve temiz olmasına dikkat edilmelidir. Böylece ineğin doğumdan sonra mikrop kapması önlenmiş olur.

Doğumun başladığı ineğin arkasından yavru suyunun gelmesinden anlaşılır. Bir süre sonra buzağının ön ayakları görülür. Bu poziyon normaldir ve ayaklar arasında buzağının başı yer alır. Buzağının arka ayaklarının çıkması da normal bir doğum pozisyonu olarak değerlendirilir. Ancak ön ayakların görülüp de başın görülmemesi ya da ayaklardan birinin görülüp ötekinin görülmemesi güç doğum olarak kabul edilir. Bu durumda baş ya da ayaklardan biri rahim içinde bükülmüş demektir. Böyle hallerde yetiştiriciler kesinlikle doğuma müdahale etmemeli, mutlaka bir veteriner hekimine haber vermelidir.

Buzağının yavru suları akıp da ön ya da arka ayaklarının görülmesi, yani normal doğum halinde en az bir saat müdahale edilmemeli ve doğumun kendiliğinden gerçekleşmesi beklenmelidir. Bazı yetiştiriciler ayakların dışarı çıktığını görünce hemen doğuma müdahale etmek isterler ve ayakları elle ya da bir ip vasıtasıyla tutup buzağıyı çekerler. Bu son derece yanlış ve sakıncalı bir uygulamadır. Bu esnada ellerinde ya da ipte bulunan mikroplarla ineğin üreme organına mikrop bulaştırıp iltihap oluşmasına neden olabilirler. Ayrıca, zorla çekme sırasında buzağının zarar görmesi ya da rahimde yırtılmalar ve kanamalar söz konusu olabilir. Bu sayede belki de canlı bir buzağı doğabilir ama ineğin sonraki gebelikleri tehlikeye girer.

Bazen inek yavru sularının akmasından ve ayakların görülmesinden sonra geçen bir saat içinde doğum yapamayabilir. Bu durumun nedenleri arasında buzağının büyük olmasını, ineğin rahminin bulunduğu doğum kanalının darlığını, ineğin şişman olmasını, kanda kalsiyum ve potasyum gibi kimi minerallerin eksik olmasını sayabiliriz. Özellikle kalsiyum ve potasyum eksikliğinde rahim kasları yeterince kasılamadığından normal doğum gerçekleşmez. Bunun da nedeni kuru dönemde ineğin doğru olarak beslenmemesidir.

İnek doğumundan itibaren geçen bir saat içerisinde doğum yapmadığı taktirde hiç vakit kaybetmeden bir veteriner hekimine haber verilmelidir. Yetiştirici veteriner hekimi gelinceye kadar temiz sıcak su ve temiz bezler hazırlamalıdır. Veteriner hekimi geldiğinde rahim içindeki buzağıyı normal pozisyona getirerek doğumu gerçekleştirir. Eğer bunda başarılı olamazsa sezeryan ameliyatı ile yavruyu alır. Eğer inek ayakta doğum yapıyorsa buzağının aniden yere düşmemesi için kontrollü olarak indirilmesi sağlanmalıdır. İlk iş olarak doğan buzağının ağzında ve burnunda bulunan maddeler uzaklaştırılarak rahat nefes alması sağlanmalı ve temiz bezlerle güzelce kurulanmalıdır. Ardından göbek bakımı yapılmalı ve ağız sütü içirilmelidir.

Buzağı bir süt sığırcılığı işletmesinin geleceğinin teminatıdır. Buzağılar ölmesin derken sadece hastalıklardan değil aynı zamanda doğum sırasındaki hatalı uygulamalar nedeniyle kaybedilmemesi de kastedilmektedir. O nedenle doğum yapacak ineklerin şişmanlatılmaması ve kuru dönemde usulüne uygun olarak beslenmesi çok büyük bir önem taşır. Aynı zamanda inekler özellikle de düveler mutlaka güç doğum özelliği düşük boğaların spermaları ile tohumlanmalıdır.

Prof. Dr. Hazım GÖKÇEN

Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM